ازدواج سفید؛ چرا نباید از این اصطلاح استفاده کنیم؟
ازدواج سفید؛ چرا نباید از این اصطلاح استفاده کنیم؟
در جوامع غربی، تقسیمبندی افراد بر اساس وضعیت تأهل، یک طبقهبندی رایج در تحلیلهای اجتماعی، آماری و حقوقی است. وضعیت تاهل در غرب مفهومی فراتر از پیوندهای عاطفی و روابط دوستانه و عاشقانه است و به عنوان یکی از شاخصهای مهم در فهم ساختار اجتماعی مورد استفاده قرار میگیرد.
بر همین اساس افراد در جوامع غربی یا متأهلاند یا غیر متأهل.
افراد متاهل (Married):
کسانی هستند که رابطه زناشوئی و زندگی مشترک آنها بر اساس ازدواج شکل گرفته است. افراد متاهل به قصد ازدواج وارد رابطه شدهاند و زن و شوهر یکدیگر محسوب میشوند. زندگی مشترک آنها به عناون یک خانواده شناسائی میشود.
ازدواج در افراد متاهل به دو شکل صورت میگیرد:
ازدواج رسمی (Marriage):
ازدواج رسمی که مشهور به ازدواج است، مطابق با قوانین مدنی، معمولا با حضور شهود و یا درکلیسا انجام میشود و نهایتا ثبت هم خواهد شد. چنین ازدواجی مشمول همه مزایای قانونی و رفاهی و اجتماعی خواهد بود.
ازدواج غیر رسمی (Common low Marriage):
ازدواجی است که میتواند بدون مراسم مذهبی، و یا بدون حضور شهود، و یا بدون ثبت قانونی انجام شده باشد. در جوامع غربی چنین شکلی از ازدواج به شدت رایج بوده است. امروزه هم در بعضی از کشورها قانونی است. مشکل کسانی که با چنین شکلی از ازدواج وارد رابطه زناشوئی و زندگی مشترک شدهاند، تنها اثبات ازدواجشان است. و در صورت احراز تحقق ازدواج، معمولا از جهت قانونی تفاوتی با ازدواج رسمی ندارد. نکته بسیار مهم آن است که در ازدواج غیر رسمی همچون ازدواج رسمی، طرفین با قصد و نیت ازدواج وارد رابطه زناشوئی و زندگی مشترک شدهاند.
اطلاعات تکمیلی: ازدواج عرفی
افراد غیر متاهل (Unmarried):
شامل کسانی است که یا هرگز ازدواج نکردهاند، یا طلاق گرفتهاند، یا همسرشان فوت کرده است.
این افراد از جهت چگونگی ارتباط با جنس مخالف، شامل طیف متنوع و متغیری از جهت شکل رابطه هستند. در یک طرف این طیف کسانی هستند که تجرد را انتخاب کردهاند و مجرداند. طرف دیگر این طیف، زندگیهای مشترک بدون ازدواج است که گاهی سالها به طول میانجامد و حتی با فرزندآوری هم همراه میشود.
در جوامع غربی، زندگیهای مشترک بدون ازدواج انواعی دارد که معروفترین، رایجترین، و با سابقهترین آنها Cohabitation است. فرهنگستان زبان و ادب فارسی واژۀ “همباشی” را برای کلمه cohabitation، مصوب کرده است.
همباشی (Cohabitation)
همباشی در همه جوامع غربی تعریف مشترک و یکسانی دارد: سبکی از زندگی مشترک، همراه با روابط جنسی و بدون ازدواج.
افرادی که وارد رابطه همباشی میشوند، به عنوان زن و شوهر شناخته نمیشوند. عموما زندگی مشترک آنها به عنوان خانواده قلمداد نمیشود. قوانین اجتماعی و حقوقی آنها کاملا با افراد متاهل متفاوت است. قوانین مدنی و حقوقی کشورها در ارتباط با اینگونه زندگیهای مشترک متنوع است.
اطلاعات تکمیلی: لغتنامهها و ریشهشناسی همباشی و کیفیت همباشی در غرب
شیوع عبارت “ازدواج سفید”
دهۀ 90 شمسی، عبارت ازدواج سفید برای اولین بار در ایران به صورت تلفیقی و توامان، هم برای همباشی و هم برای ازدواج غیر رسمی ، مورد استفاده قرار گرفت. این عبارت جعلی، بدون آنکه تعریف و مفهومش مشخص شود به سرعت منتشر و جای خود را نه تنها در بین عامه مردم، که در میان ادبیات علمی کشور هم باز کرد.
این انتشار و شیوع ناگهانی، اتفاق طبیعی و معمولی نبود. چرا که عبارت “ازدواج سفید” ناظر بر هیچیک از پدیدههای اجتماعی در غرب نیست. هیچ ریشه و معادل لاتینی ندارد. و در هیچ منبع علمی غربی معتبری نه به عنوان همباشی و نه به عنوان ازدواج غیر رسمی مورد استفاده قرار نگرفته است.
استفاده از عبارت جعلی ” ازدواج سفید” در سخنرانیها، مقالات و پایاننامهها و ترجمه انگلیسی آنها آنقدر رواج یافت که به تدریج تصور عمومی (حتی طبقه علمی) آن شد که “White Marrige” معادل اصلی و انگلیسی آن است.
اطلاعات تکمیلی: اولین ازدواج سفید در ایران و ازدواج سفید
چرا نباید از عبارت “ازدواج سفید” استفاده کنیم؟
در یک برآورد کلی میتوان دلائل اینکه چرا نباید از عبارت “ازدواج سفید” استفاده کنیم را در موارد زیر خلاصه کرد:
الف) تداعی و القای انجام نوعی ازدواج
- القای بار معنائی مثبت ازدواج و پنهان کردن واقعیت پدیدۀ همباشی
- القای تشابه شکلی و مفهومی همباشی با ازدواج عرفی و ازدواج معاطات
- اختلال در محاسبات شناختی و معرفتی و حواس پرتی از اصل موضوع
ب) تداعی و القای ظهور پدیدهای جدید و مدرن
- غالب کردن همباشی به جای پدیدهای جدید
- عدم استفاده از تجارب گذشتۀ آزمودن همباشی در کشورهای دیگر
- فراهم کردن بستری برای آزمودن مجدد تجربههای قبلی
ج) عدم تحقق همسوئی و اجماع در گفتمان علمی
- ارائه تعاریف گوناگون از ازدواج سفید با اهداف و اغراض متفاوت
- عدم ایجاد اجماع بر روی نتایج تحقیقات با موضوع ازدواج سفید
- عدم امکان ارتباطگیری علمی با دیگر مجامع علمی بینالمللی
د) دستورالعمل مروجان همباشی
- یکی از راهکارهای اصلی “فرار از بار مسئولیت آنچه میگوئی”، بواسطۀ استفاده از عبارات مبهم و ابهامآمیر
- تدبیر و مشی موافقان همباشی استفاده از عبارت “ازدواج سفید” است. گوئی که اسم رمزی است برای همباشی.