همباشی و ازدواج عرفی در فرانسه

همباشی

بی اعتنائی به همباشی

ناپلئون در هنگام تدوین قانون مدنی فرانسه اظهار داشت: «از آنجایی که همباشی‌ها علاقه‌ای به قانون ندارند، قانون نباید به آنها توجه کند.»[1]

دادگاه های فرانسه تا اواخر دهه شصت این موضع را دنبال کردند. به این معنی که قانون به همباشی یا وضعیت آنها اشاره نکرده است. [2]

پس از جنبش‌های اجتماعی سال 1968، تغییرات جدی در نحوه ایجاد مشارکت زوج‌ها در فرانسه مشهود شد. نسل‌های جدید می‌خواستند ازدواج را به تعویق بیندازند و تعداد ازدواج‌ها همچنان رو به کاهش بود. این تغییرات اجتماعی باعث شد دادگاه‌ها و قانونگذاران فرانسه حقوق همباشی‌ها را گسترش دهند تا این واقعیت رو به رشد را منعکس کنند. [3]

اولین حمایت قانونی

از این رو در سال 1970، یک تصمیم مهم توسط دیوان عالی امور مدنی فرانسه (Cour de Cassation ) اتخاذ شد و روند قبلی را تغییر داد. بر اساس این تصمیم، کسانی که در رابطۀ همباشی هستند، چنانچه شخص ثالثی موجب فوت یکی از طرفین آنها شود، طرف دیگر می‌تواند برای غرامت، طرح دعوا کند. تا قبل از این قانون چنین حقی برای کسانی که در رابطۀ همباشی بودند، وجود نداشت. [4]

این تغییر رویه قضائی با تغییرات قانونی دیگری همراه شد و حقوقی در رابطۀ با نَسَب (filiation) ، مالیات، اجاره‌نامه‌ها و حتی حقوق کیفری (جرم‌زدایی زنا در سال 1975) برای همباشی‌ها در نظر گرفته شد. [5]

همباشی هم‌جنس‌ها

با این حال، زندگی‌های مشترک همجنسان، همچنان با مشکلاتی در شناسایی روابط خود در رده همباشی مواجه بودند، زیرا دادگاه‌های فرانسوی معتقد بودند که همباشی بازتابی از «مفهوم سنتی ازدواج، یعنی زندگی مشترک زن و مرد است.” با این حال، در سال 1999، همباشی در نهایت به طور قانونی برای زوج‌های مخالف و همجنس به رسمیت شناخته شد و ماده 8-515 قانون مدنی فرانسه اکنون آن را به عنوان «اتحاد واقعی» تعریف می‌کند که با زندگی مشترک مشخص می‌شود که ویژگی ثبات و تداوم دارد. بین دو نفر، از جنس های متفاوت یا همجنس، که به صورت زوج زندگی می کنند.[6]

همباشی که برای مدت طولانی توسط قانون نادیده گرفته شده بود، با وضع قانونی در سال 1999 تعریف شد و از آن سال به طور قانونی به عنوان یک de facto union تعریف می‌شود، که با یک زندگیِ مشترکِ با شاخصۀ ثبات و تداوم بین دو نفر، از جنس های مختلف یا یکسان مشخص می‌شود. [7]

همباشی یعنی مجردی

همباشی در قوانین مدنی فرانسه تنها یک ماده را به خود اختصاص داده است (ماده 8-515). بر این اساس همباشی، زندگی مشترک با ثبات و دوامی است بین دو نفر (همجنس یا غیر همجنس) که ازدواج نکرده‌اند. قانون مدنی فرانسه، همباشی را تنها به عنوان یک واقعیت می‌شناسد و به آن نفوذ قانونی نمی‌دهد. افرادی که در رابطه همباشی هستند، حتی اعضای یک خانواده محسوب نمی‌شوند و وضعیت رابطه آنها، مجردی است. فرد می‌تواند تنها در یک زندگی مشترک زندگی کند. همباشی در فرانسه محدودیت سنی ندارد و افراد زیر سن قانونی هم می‌توانند در چنین رابطه‌ای زندگی کنند. [8]

بر اساس قوانین فرانسه، همباشی تنها یک واقعیت حقوقی است، ولی ثبت آن بر خلاف ازدواج غیرممکن است، اما تشخیص این واقعیت برای نهاد دولتی امکان پذیر است. شهرداری‌ها اگرچه ملزم نیستند، اما می‌توانند گواهی همباشی را صادر کنند. چنین سندی اعتبار قانونی ندارد و تنها یک گواهی است. [9]

جدائی بدون شرط

همباشی، رابطه حقوقی بین طرفین ایجاد نمی‌کند. طبق رای دیوان عالی فرانسه، در رابطۀ همباشی، تعهدی به وفاداری ندارند. همباشی یک رابطه آزاد است. جدایی می‌تواند به ابتکار یکی از طرفین بدون رضایت طرف دیگر، بدون اطلاع او و بدون هیچ گونه اقدام قانونی یا مراجعه به مقامات دولتی رخ دهد. حاملگی زن نیز مانعی برای جدایی نیست، در دوران همباشی اگر یکی از شرکا فوت کند، طرف دیگر حق ارث قانونی ندارد. [10]

[1] (SÉNAT 1997)

[2] (Gesley 2018)

[3] (Gesley 2018)

[4] (Gesley 2018)

[5] (Gesley 2018)

[6] (Gesley 2018)

[7] (notaires 2023)

[8] (Gventsadze 2023)

[9] (Gventsadze 2023)

[10] (Gventsadze 2023)

ازدواج عرفی

گواهی ازدواج عرفی[1] :

گواهی ازدواج عرفی، توسط برخی از شهرداری‌ها به صورت رایگان صادر می‌شود، این گواهی قرارداد نیست و ارزش حقوقی بسیار نسبی دارد، اما در صورت نیاز تنها می‌تواند وضعیت طرفین را گواهی کند. یکی از طرفین میتواند با ارائه مدارک هویتی و رسیدهای خریدی که به نام دو نفر باشد، تقاضای گواهی کند. با این حال شهرداری می‌تواند از ارائه آن امتناع کند. [2]

پیمان‌نامه ازدواج عرفی[3]:

برخلاف گواهی همباشی، توافقنامه ازدواج عرفی، قراردادی است که محتوای آن رایگان است و هدف اصلی آن سازماندهی زندگی مشترک است. با این حال، در مقایسه با عقد ازدواج یا زندگی مشترک مدنی، بسیار کمتر مورد توجه است. چنین توافقنامه‌هائی بیشتر برای زمان جدائی است که بتواند تکلیف اموال مشترک را معلوم کند. البته چندان در تعیین تکلیف اموالی که در طول مدت ازدواج عرفی خریداری شده کمکی نمی‌کند و موجب انتقال دیون به طرف دیگر نیز نمی‌شود.[4]

تشریفات مدنی ازدواج:

در فرانسه برای همه ازدواج‌ها، قبل از برگزاری هر گونه مراسم مذهبی، تشریفات مدنی توسط یک مقام مسئول انجام می‌شود. [5]

مراسم مذهبی:

مراسم مذهبی ممکن است بعد از مراسم مدنی انجام شود. روحانی، کشیش یا خاخامی که مراسم را انجام می‌دهد، گواهی ازدواج مدنی را به عنوان مدرکی برای انجام مراسم می‌خواهد. در فرانسه مراسم مذهبی به منزله ازدواج قانونی نیست. [6]

[1] common law marriage certificate

[2] (notaires 2023)

[3] common law marriage convention

[4] (notaires 2023)

[5] (FRANCE 2024)

[6] (FRANCE 2024)

پیمان یا همبستگی مدنی (PACS or PAX or Solidarity)[1]

PACS، برای همه زندگی‌های مشترک بدون ازدواج (همجنس یا غیر همجنس) یک وضعیت قانونی فراهم می‌کند و برخی از مزایای ازدواج را به همراه دارد. به عبارت دیگر، قراردادی است بین دو نفر که به سن بلوغ رسیده‌اند تا زندگی مشترک آنها را سامان‌دهی کند. [2]

PACS، در فرانسه معادل ازدواج نیست و ایالات متحدۀ آمریکا هم ازدواج اینگونه فرانسوی‌ها را به رسمیت نمی‌شناسد.[4]

عمل solidarity (همبستگی ،مسئولیت مشترک) یک قرارداد بین دو بزرگسال است. در اصل، عمل solidarity ، که فرانسوی ها از آن به عنوان PAX (P.a.c.s) یاد می کنند، بین همباشی و ازدواج قرار دارد و به امور مالی و دارایی زوجین مربوط می‌شود و روابط فامیلی و نسبی را شامل نمی‌شود. در این نوع رابطه، طرفین همسر یکدیگر محسوب نمی‌شوند. [5]

همباشی و ازدواج عرفی در فرانسه

[1] Pacte Civil de Solidarité

[2] (FRANCE 2024)

[3] (FRANCE 2024)

[4] (FRANCE 2024)

[5] (Gventsadze 2023)