افتخار ایرانیان، رشد چشمگیر مخالفت با همباشی
افتخار ایرانیان، رشد چشمگیر مخالفت با همباشی
پیمایش ملی ارزشها و نگرشهای ایرانیان
پیمایش ملی ارزشها و نگرشهای ایرانیان، مهمترین رصد فرهنگی کشور است. این پایش هر چند سال یک مرتبه، توسط دفتر طرحهای ملی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مستقر در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات انجام میشود.
تاریخچه پایش فرهنگی کشور
شروع چنین طرحی را میتوان به نظرسنجی انجام شده توسط پژوهشکده علوم ارتباطی و توسعه ایران در سال ۱۳۵۳ ارجاع داد. در سال ۱۳۷۵ نیز پیمایشی با عنوان “بررسی آگاهیها، نگرشها و رفتارهای اجتماعی- فرهنگی در ایران”، توسط دبیرخانه شورای فرهنگ عمومی کشور انجام شده است.
در سالهای ۱۳۷۹ و ۱۳۸2 ،دفتر طرحهای ملی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز پیمایش ارزشها و نگرش های ایرانیان را در مراکز استانی کشور، اجرا کرد که دادههای تجربی اولیهای را در مقیاس ملی، برای بررسی نگرشها و ارزشهای ایرانیان فراهم آورد. در سال ۱۳۹0 اجرای موج جدید پیمایش در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات مطرح شد.
نتایج موج سوم این پیمایش در سال 1394 منتشر شد. آخرین پیمایش انجام شده با عنوان موج چهارم نیز نتایجش در سال 1402 در اختیار محققین قرار گرفت.
ارزشها و هنجارهای خانوادگی
در موج سوم و چهارم این پایش، فصل جداگانهای با عنوان ارزشها و هنجارهای خانوادگی پیشبینی شده که مسائل مربوط به ازدواج را مورد پایش قرار میدهد.
یکی از سوالات مطرح شده آن است که:
با زندگی دختر و پسر بدون ازدواج رسمی (قانونی) چقدر موافق یا مخالفید؟
قبل از هر چیز باید متذکر شویم که این پرسش، اِشکال مفهومی دارد، زیرا همباشی زندگی مشترک بدون ازدواج است و استفاده از عبارت ” ازدواج غیر رسمی” اشتباه است. در همین ازتباط صفحه “چرا نباید از عبارت ازدواج سفید استفاده کنیم” را مطالعه کنید.
نظر ایرانیان دربارۀ ازدواج غیر رسمی
نتایج موج سوم (1394):
کاملا مخالف + مخالف = 60.5 درصد
نه مخالف + نه موافق = 26.3 درصد
کاملا موافق + موافق = 11.4 درصد
نتایج موج چهارم (1402):
کاملا مخالف + مخالف = 87.6 درصد
نه مخالف + نه موافق = 3.4 درصد
کاملا موافق + موافق = 9 درصد
افزایش مخالفت با ازدواج غیر رسمی
دهۀ 90، برههی مطرح شدن همباشی در ایران با عناوینی جعلی همچون ” ازدواج سفید” بود. پدیدهای اجتماعی با ریشههای کهن، اما با عناوینی جذاب و به اصطلاح مدرن. برای هر ایرانی میتوانست پدیدهای جذاب، درخور تامل و قابل بررسی باشد. و چه بسا میانبُر یا کوره راهی برای عبور از مشکلات ازدواج.
نتایج موج سوم حاکی از آن است که اگرچه حدود 11 درصد از جامعۀ آماری مورد پرسش در آن زمان با ازدواج غیر رسمی موافق بودهاند، اما حدود 26 درصد در بلاتکلیفی و مرحله بررسی، پاسخ ممتنع دادهاند. با گذشت تقریبی حدود یک دهه و آشکار شدن بخشی از واقعیت پشتپردۀ این پدیدۀ اجتماعی شکست خورده در غرب، 87 درصد از افرادی که نظر ممتنع داشتهاند، با آگاهی از واقعیت، به جمع مخالفان پیوستهاند. همین روند را در کاهش افراد موافق در موج سوم هم میتوان مشاهده کرد.
افتخار ایرانیان، رشد چشمگیر مخالفت با همباشی
